Küresel güvenlik endişeleri artıyor: Nükleer testlerin geri dönme riski gündemde. Nükleer Denemelerin Kapsamlı Yasaklanması Antlaşması Örgütü (CTBTO) Başkanı Robert Floyd, nükleer testlerin yeniden başlaması durumunda bunun dünya genelinde ciddi sonuçlara yol açabileceği konusunda uyarıda bulundu. Birleşmiş Milletler’de gerçekleştirdiği konuşmada Floyd, ABD, Rusya veya başka bir ülkenin nükleer testlere geri dönmesi halinde diğer ülkelerin de benzer adımlar atabileceğini belirtti. “Bu, başlamak istemediğimiz bir döngü. Başladıktan sonra durdurulması zor olabilir,” ifadelerini kullandı. Geçtiğimiz yıl sonlarında ABD ve Rusya’nın nükleer testleri yeniden başlatma olasılığına dair açıklamaları, uluslararası alanda kaygıları artırmıştı. Bu iki ülke, dünyanın en büyük nükleer silah envanterine sahip.
Nükleer testlerin geçmişine bakıldığında, Floyd, 30 yıl önce antlaşmanın imzalanmasından önce 2 binden fazla nükleer testin gerçekleştirildiğini hatırlattı. Ancak o tarihten bu yana, Kuzey Kore’nin yaptığı altı test de dahil olmak üzere, bu sayı bir düzineyi geçemedi. 1996 yılında kabul edilen Nükleer Denemelerin Kapsamlı Yasaklanması Antlaşması (CTBT), gerekli olan 44 ülkenin tamamı tarafından onaylanmadığı için henüz yürürlüğe girmedi. Çin, İran, Mısır ve İsrail anlaşmayı imzalasa da onaylamamış durumda. Hindistan, Pakistan ve Kuzey Kore ise bu antlaşmaya taraf değil. Üstelik Rusya, 2023 yılında onayını geri çekti.
Bu uyarılar, Birleşmiş Milletler’de nükleer silahların yayılmasını önlemeye yönelik başka bir anlaşmanın gözden geçirildiği bir dönemde geldi. Sürecin, İran ile yaşanan gerginlik ve savaşın gölgesinde ilerlediği belirtiliyor. Floyd, ABD, Çin ve Rusya’nın bu antlaşmayı birlikte onaylamalarının “güçlü bir adım” olacağını vurguladı. Son yıllarda ABD, Çin ve Rusya’nın nükleer faaliyetlerine ilişkin endişelerini dile getirirken, Donald Trump yönetimi nükleer testlerin yeniden başlatılabileceğine dair sinyaller vermişti. Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergei Ryabkov ise Moskova’nın yalnızca ABD’nin testlere geri dönmesi halinde benzer bir adım atacağını duyurdu.
Floyd, anlaşma çerçevesinde kurulan uluslararası izleme sisteminin, dünyanın her yerindeki nükleer patlamaları tespit edebilecek kapasitede olduğunu belirtti: “Bir ülke nükleer silah geliştirmek istiyorsa, bunu test etmek zorundadır. Ve bunu gerçekleştirdiğinde herkes tarafından bilinecektir.” Bu gelişmeler, uluslararası güvenliğin önemi açısından kritik bir dönüm noktası oluşturuyor.
