Adalet Bakanlığı tarafından 59 madde olarak hazırlanan ve sosyal medyaya kimlik zorunluluğundan nafakaya, çocuk suçlulara yönelik ağırlaştırmalardan LGBTİ+ bireyleri hedef alan düzenlemelere kadar birçok tartışmalı başlığı barındıran 12. Yargı Paketi, TBMM’ye sunulurken yarısına kadar tırpanlandı. İktidar partisi, kamuoyunda tepki çeken 30 maddeyi tekliften çıkararak Meclis’e yalnızca 29 maddelik bir metin sundu. Adalet Bakanı Akın Gürlek’in “Cezaları artırıyoruz” diyerek savunduğu taslak ile AKP’nin Meclis’e getirdiği nihai teklif arasındaki fark dikkat çekti.
TASLAKTA OLAN ANCAK MECLİS’E GİDERKEN ‘BUHARLAŞAN’ MADDELER
DW Türkçe’den Alican Uludağ’ın haberine göre Adalet Bakanlığının hazırladığı taslakta yer alan ancak AKP’nin TBMM’ye sunduğu teklif metnine girmeyen düzenlemeler paketin yarısını oluşturdu. AKP, milyonlarca kullanıcıyı ilgilendiren sosyal medya platformlarına (Instagram, X, TikTok ve YouTube) kimlik doğrulama sistemi kurma zorunluluğunu teklif metninden çıkardı.
AKP, ‘suça sürüklenen çocuklar’ için daha ağır yaptırımlar öngören hükümler ile ebeveyn ihmali nedeniyle çocukların ağır suçlara yönelmesi halinde ailelere yönelik ceza artırımını taslaktan düşürdü. Boşanma ve nafaka sisteminde değişiklik öngören, yoksulluk nafakasına süre sınırı getirilmesi ve sürenin evlilik süresine göre belirlenmesini planlayan hükümler de teklif dışında kaldı.
AKP’nin taslaktan çıkardığı bir diğer tartışmalı başlık ise LGBTİ+ bireyleri ilgilendiren hükümler oldu. Cinsiyet uyum sürecine ilişkin şartların ağırlaştırılması, başvuru yaşının 18’den 25’e çıkarılması ve çocuk sahibi olan kişilere cinsiyet değişikliği yolunun kapatılması teklife alınmadı. Ayrıca kamuoyunda “IBAN mağdurları” olarak bilinen kişiler için hazırlanan ve IBAN’ını başkasına kullandıranların ayrı bir suç kapsamında yargılanmasını öngören düzenleme de pakette yer bulmadı.
29 MADDELİK YENİ TEKLİFTE VATANDAŞI VE YARGIYI NE BEKLİYOR?
AKP Grup Başkanvekili Muhammet Emin Akbaşoğlu tarafından açıklanan ve 59 maddeden 29 maddeye düşürülen teklif; ceza, hukuk ve idari yargıya ilişkin daha sınırlı düzenlemeleri kapsıyor. “Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi” ile AKP, kamu kurumları aleyhine verilen para alacakları için doğrudan icra takibi yapılması uygulamasını kaldırıyor. Vatandaşlar artık doğrudan icraya gidemeyecek; önce ilgili idareye başvuracak, ödeme yapılmaması halinde icra yolunu kullanabilecek.
Anayasa Mahkemesinin (AYM) iptal ettiği hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) sistemi de yeniden düzenleniyor. Yeni tasarı, iki yıl veya daha az hapis cezası gerektiren suçlarda HAGB uygulanmasına olanak tanıyor. İşkence, eziyet ve kamu görevlilerinin işlediği kötü muamele suçları ise bu kapsamın dışında tutuluyor.
Teklif; dijital delillerin saklanması, idari yargıda temyiz yolunun genişletilmesi, belirsiz alacak davasının kaldırılması ve hukuk davalarında duruşmalar arasındaki sürenin kural olarak üç ayı geçememesi gibi düzenlemeleri de barındırıyor.
YARGITAY, MİRAS VE İCRA SATIŞLARINDA YENİ DÖNEM
Ceza Muhakemesi Kanunu’ndaki yeni düzenleme, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısına bazı ceza daireleri kararlarına karşı üç ay içinde Ceza Genel Kuruluna itiraz etme hakkı veriyor. Sanık lehine yapılan itirazlarda ise herhangi bir süre sınırı uygulanmıyor.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda yapılan değişiklikle, istinaf sonrası verilen kararların temyize götürülebilmesi için parasal sınır geliyor. İktidar, bu sınırın altındaki davalarda vatandaşın temyiz yolunu kapatıyor. Türk Medeni Kanunu’ndaki değişiklikle, miras yoluyla edinilen ve üçüncü kişilerin hakkının bulunmadığı taşınmazların satışında ilk açık artırma yalnızca mirasçılar arasında yapılıyor. Bu uygulama bir defayla sınırlı kalıyor.
İcra ve İflas Kanunu’nda yapılan değişikliklerle elektronik açık artırmalarda teklif oranları yeniden belirleniyor. İhaleyi kazanıp bedeli yatırmayanların teminatı devlete kalıyor ve bu tutar satış masrafları ile alacaklı ödemelerinde kullanılıyor. AKP, teklif verip ödeme yapmayanlara ise yüzde 5 idari para cezası kesilmesini yasalaştırıyor.
BAKANLIĞIN ‘AĞIR CEZA’ ÇIKIŞI VE AKP’NİN ‘FARKLI PAKET’ SAVUNMASI
Adalet Bakanlığının ilk hazırlığı ile AKP’nin Meclis’e sunduğu daraltılmış metin arasındaki farklar, yetkililerin açıklamalarına da yansıdı. Adalet Bakanı Akın Gürlek, 19 Haziran’da Rize Valiliğini ziyareti sırasında 12’nci Yargı Paketi’ni işaret ederek şu ifadeleri kullanmıştı:
“Türkiye Cumhuriyeti bir hukuk devletidir. Kimse hukukun dışına çıkamayacak, kendisini ve örgütsel yapısını Türkiye Cumhuriyeti’nden büyük görüp hukuk dışı faaliyetlere girmeyecek. Girenler de dünyanın neresine giderse gitsin şunu çok iyi bilecek ki kaçamayacak ve Türk yargısı karşısında en ağır cezalara çarptırılacaktır. Cezaları yetersiz bulanlar için ise malumunuz 12’nci Yargı Paketi şu an Mecliste bir düzenleme aşamasında. Bu konuda da 12’nci Yargı Paketi’nde bir kısım özellikle bazı suçlarda cezaların arttırılmasına ilişkin düzenlemeler yaptık. Takdir Türkiye Büyük Millet Meclisinindir.”
Taslaktaki daralmayı değerlendiren AKP Grup Başkanvekili Muhammet Emin Akbaşoğlu ise tartışmalı maddelerin önümüzdeki aylarda ayrı paketler halinde TBMM’ye sunulacağını savundu. Akbaşoğlu, TBMM’de yaptığı açıklamada süreci şu sözlerle ifade etti:
“Bu maddeler, belirli bir başlık altında toplanmak suretiyle, etkin ve verimli hızlı şekilde neticelendirilmesine matuf bir paket, aynı zamanda AYM iptal kararlarıyla süresi gözetilerek zorunlu yapılması düzenlenen hükümleri olarak huzurunuzda paket. Birçok başlık üzerinde değerli milletvekili arkadaşlarımızı ilgili kurumlarla da ilgili bakanlıklarla da oradan teknik destek almak suretiyle, milletvekili arkadaşlarımızın öncülüğünde çalışmalar devam ediyor, bu başlıklar da bundan sonraki yargı paketlerinde yer alarak Meclis huzuruna getirilecek. Bundan sonra farklı paketlerle huzurunuzda olacağız.”
The post Yargı paketinde görülmemiş tırpan! En çok tartışılan 30 madde buharlaştı appeared first on Kilis Egitim.