Şanlıurfa’daki 12 bin yıllık Göbeklitepe’yi kazılarıyla dünyaya tanıtan ve alanın UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınmasının yolunu açan Alman arkeolog Prof. Dr. Klaus Schmidt, vefatının 12. yılında anılıyor.
Prof. Dr. Klaus Schmidt, tatil için gittiği Almanya’da 20 Temmuz 2014’te geçirdiği kalp krizi sonucu 61 yaşında hayatını kaybetti. Ardında ise insanlık tarihine ilişkin birçok kabulü yerle bir eden bir kazı mirası bıraktı. “Tarihin sıfır noktası” olarak nitelendirilen Göbeklitepe, bugün Schmidt’in adıyla özdeşleşiyor.
1963’TE KEŞFEDILDI, 1994’TE SCHMIDT SAHNE ALDI
Dünyanın bilinen en eski inanç merkezi kabul edilen Göbeklitepe, ilk kez 1963’te İstanbul ve Chicago üniversitelerinin ortaklaşa yürüttüğü yüzey araştırmasıyla bilim dünyasının gündemine girdi. 1986’da bir çiftçinin tarlasını sürerken bulduğu heykel, bölgedeki araştırmalar için önemli bir dönüm noktası oldu.
Alman arkeolog Schmidt, 1994’te Göbeklitepe’yi ziyaret ettiğinde yalnızca üst bölümleri görülebilen taşların Neolitik Dönem’e ait olduğunu tespit etti. Şanlıurfa Müze Müdürlüğü koordinasyonunda 1995’te başlayan kazılarda Schmidt ve ekibi görev aldı, 2007’de ise kazıların başkanlığı doğrudan Schmidt’e verildi.
40 TONLUK DİKİLİ TAŞLAR GÜN YÜZÜNE ÇIKTI
Schmidt’in başkanlığındaki kazılar, avcı-toplayıcı toplulukların anıtsal yapılar inşa edebilecek gelişmiş bir sosyal ve kültürel organizasyona sahip olduğunu kanıtladı. Kazılarda boyları 3 ila 6 metre, ağırlıkları 40 ila 60 ton arasında değişen “T” biçimli dikili taşlar ortaya çıkarıldı.
Neolitik Dönem’e ait insan heykeli, kireç taşından yapılmış yaban domuzu heykeli, tilki ve kuş kabartmaları ile çakmak taşından üretilmiş çok sayıda ok ucu da bulunan eserler arasında yer aldı.
Bölgede 8 ila 30 metre çapında dairesel ve dikdörtgen planlı yapı kalıntılarının yanı sıra yaklaşık 12 bin yıl öncesine tarihlenen 65 santimetre uzunluğunda bir insan heykeli de gün yüzüne çıkarıldı.
EN BÜYÜK HAYALİ ÖLÜMÜNDEN SONRA GERÇEKLEŞTİ
Bulgular dünya çapında yankı uyandırdı ve Göbeklitepe 2011’de UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne alındı. Ancak Schmidt’in en büyük hayali olan kalıcı listeye dahil edilme, arkeologun vefatından dört yıl sonra 1 Temmuz 2018’de gerçekleşti.
Schmidt’in cenazesi 25 Temmuz 2014’te Almanya’nın Diebach kentinde düzenlenen törenle toprağa verildi.
“BİRÇOK URFALIDAN DAHA FAZLA URFALIYDI”
Şanlıurfa Turizm Geliştirme Derneği Başkanı Mehmet Kamil Türkmen, Schmidt’i minnetle andıklarını vurgulayarak şu sözleri söyledi:
“Çok önemli bulguları şehrimize kazandırdı. Kendisini başında puşisiz görmedim. Bana göre birçok Urfalıdan daha fazla Urfalıydı. Çok heyecanlıydı ve çalışma disiplininden hiç vazgeçmezdi. Kazı alanının girişindeki barakada, o sıcakta bile köpeğiyle birlikte bizi karşılardı. İşine son derece profesyonel bir yaklaşımla bağlıydı. Şanlıurfa’ya çok şey kattı. Bugün Göbeklitepe’nin dünyaca tanınmasında Klaus Schmidt’in katkısı çok büyüktür.”
(AA)
